La monitorización del OBERAXE logra con las plataformas un nuevo hito al superar el 62% de mensajes racistas eliminados en diciembre

O mes de decembro marcou unha nova marca na eliminación de mensaxes de contido racista e xenófobo en redes sociais. Durante o último mes do ano o Observatorio Español do Racismo e a Xenofobia (OBERAXE), dependente da Secretaría de Estado de Migracións do Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, rexistrou a maior taxa de retirada de comentarios ao conseguir que as plataformas suprimisen un 62% das mensaxes notificadas -fronte ao 51% que se suprimiron en novembro-. Deles, un 14% retiráronse nas primeiras 24 horas, mentres que un 38% foron eliminados tras notificarse como institución ou verificador confiable (trusted flagger).

Así se desprende de los datos de monitorización del discurso de odio recogidos en el recientemente publicado boletín de diciembre y realizado a través del sistema FARO (Filtrado y Análisis de Odio en Redes Sociales). A lo largo del mes de diciembre se monitorizaron cinco redes sociales: TikTok, X, Facebook, Instagram y Youtube. En ellas se detectaron 28.978 mensajes, cifra que eleva a 808.176 el total de mensajes detectados a lo largo del año 2025. El dato del mes de diciembre supone además un importante descenso con relación a los mensajes detectados en noviembre, con 10.076 comentarios menos detectados respecto al mes anterior.

Como afirmou o director do OBERAXE, Tomás Fernández Villazala, “este é o resultado dun intenso traballo no día a día, man a man coas distintas redes sociais”, á vez que destacou que “conseguimos un 62% de retirada das mensaxes, o que nos/nos axuda cada día a lograr unha sociedade máis xusta, respectuosa e multicultural”. “E seguimos mellorando nos datos cada mes, o que nos/nos fai ver que estamos no bo camiño”, engadiu Fernández Villazala.

TikTok a plataforma máis eficaz na retirada

A plataforma TikTok segue liderando a loita contra as mensaxes de odio, xa que segue aumentando a súa taxa de retirada ata o 86% dos contidos reportados, fronte ao 79% que eliminou en novembro. Séguelle a plataforma X, cunha porcentaxe de eliminación do 67%, Facebook cun 42% de comentarios eliminados, Instagram, o 38% e Youtube, cun 32% de retirada de contidos denunciados.

As redes sociais retiraron o 24% dos contidos notificados como usuario normal -non como institución verificábel-, un dato que supón un aumento notable respecto de novembro, cando a retirada por esta vía situouse no 9%. En relación co prazo de efectividade, o 14% foi retirado nas primeiras 24 horas, o 4% en 48 horas e o 6% restante ao longo da primeira semana tras a notificación. Isto pon de relevo diferencias na efectividade das distintas vías de verificación, e demostra a necesidade de reforzar os mecanismos de moderación e mellorar a eficacia de repórtelos realizados como usuarios normais, non institucionais.

Un 70% de contidos vinculados con persoas do norte de África

A hostilidade no mes de decembro concentrouse unha vez máis no grupo diana de persoas procedentes do norte de África. Un 70% dos contidos analizados referíanse a estas persoas, o que supón un descenso de seis puntos porcentuais respecto do mes anterior. Ademais, os comentarios referidos cara a persoas musulmás apenas supoñen unha variación respecto do mes anterior cun 18%. Mentres que os afrodescendientes protagonizan un 9% das mensaxes vinculadas con discurso de odio.

Atendendo ao tipo de contido, os comentarios que deshumanizan ás persoas estranxeiras seguen sendo os máis frecuentes, a pesar de que experimentaron un descenso significativo pasando dun 68% en novembro a un 46% en decembro, pero seguen sendo os máis frecuentes e contribúen á normalización das actitudes hostís.

Ademais, duplícase a porcentaxe de mensaxes que presentan ao grupo das persoas estranxeiros como ameaza e fomentan a percepción destas persoas como un perigo xa que alcanzan un 28% fronte ao 13% do mes anterior. As mensaxes que incitan á expulsión supoñen un 14%, os que incitan á violencia, un 6% e os que encomian a quen fomentan discursos hostís supoñen un 5%, todos eles supoñen un repunte de 3 puntos respecto do mes anterior o que implica un incremento de mensaxes hostís e que lexitiman a violencia contra estas persoas. No 92% das mensaxes o contido é ademais agresivo explícito, o que reflicte altos niveis de hostilidade e contribúe á polarización social.

Bondi Beach e o desaloxo de Badalona

Os episodios que máis mensaxes eliminadas por odio houbo en redes sociais estaban vinculados principalmente coa inseguridade cidadá, cun 57% do total. Isto evidencia a instrumentalización da inseguridade cidadá para reproducir narrativas xenófobas e racistas que consolidade estereotipos baseados en datos falsos que acaban impactando na opinión pública.

Entre os episodios máis frecuentes destacan o conflito armado (20%) en relación coa guerra entre Israel e Palestina, que foi detonante de comentarios con contido antisemita e islamófobo con mensaxes que xustifican a violencia. Tamén destacan en relación co terrorismo (16%) as mensaxes de odio retirados tras os atentados en Bondi Beach, en Australia.

Respecto do ámbito económico, que concentra un 14% das mensaxes detectadas, cabe destacar o odio xerado tras o desaloxo en Badalona dunha antiga escola de secundaria na que residían 400 inmigrantes.

Precisamente para seguir mellorando na eliminación do discurso en redes sociais, púxose en marcha o grupo de traballo para a eliminación do discurso de odio en redes sociais que se reuniu o pasado 14 de xaneiro e no que tanto as plataformas como a Secretaría de Estado de Migracións mostraron a súa predisposición para seguir avanzando neste camiño da man.

Máis de cinco anos monitorando as principais redes sociais

A monitorización do discurso de odio nas redes sociais que realiza o OBERAXE desde 2020 consiste na procura, recompilación, análise e notificación ás plataformas, de contidos de discurso de odio con motivación racista, xenófoba, islamófoba, antisemita e antigitana que poidan ser constitutivos de delito, de infracción administrativa, ou que infrinxan as normas de uso das propias plataformas de prestación de servizos dixitais.
No ano 2024, o convenio de colaboración asinado entre o Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións e LALIGA, permitiu ao OBERAXE profundar e multiplicar o alcance do traballo realizado a través do novo Sistema FARO (Filtrado e Análise de Odio nas Redes Sociais). Un sistema que aplica a intelixencia artificial, adestrada no Monitor para a Observación do Odio no Deporte (MOOD) de LALIGA, á metodoloxía, especialización e experiencia acumulada polo OBERAXE.